อุปกรณ์เครื่องไม้เครื่องมือที่ใช้ในการทำนา ของขั้นตอนการเตรียมดินก่อนการปลูกข้าว มีดังนี้
1. ใช้ในการขับเคลื่อน มีดังนี้ คือ ควาย รถอีแต๋น รถไถนา สามารถเลือกใช้อย่างใดอย่างหนึ่งได้
 | |
| ควาย |
 |
| รถอีแต๋น |
 |
| รถไถนา |
2. ใช้ในการไถ ซึ่งขอแบ่งเป็นแบบใช้ควายแบบใช้รถอีแต๋นและแบบรถไถ
2.1 แบบใช้ควายไถนา ประกอบด้วย หัวหมู,หางยาม,แอก,ผาน,คันไถ,คราด ดังนี้
 |
| ผาน |
ผาน หรือ หัวผาน จะเป็นเหล็กสามเหลี่ยม ใช้ต่อกับหัวหมู เป็นตัวไถพลิกหน้าดิน
 |
| หัวหมู |
หัวหมู จะเป็นส่วนที่ทำให้ดินผลิกออกข้างๆ ปัจจุบันหัวหมูกับผานจะรวมเป็นชิ้นเดียวกัน
 |
| รูปภาพหัวหมูที่ต่อกับผานแล้ว |
 |
| คันไถที่ประกอบแล้ว |
คันไถ จะเป็นไม้ที่อยู่ในแนวนอนเป็นตัวเชื่อมระหว่างหางยามกับแอก
หางยาม หางยามเป็นไม้ที่อยู่ในแนวตั้ง ต่อกับหัวหมู ใช้เป็นตัวบังคับหัวหมูให้ไถไปในทิศทางที่ต้องการ
 |
| แอก |
แอก เป็นส่วนที่ใช้คล้องกับคอควาย เพื่อช่วยบังคับควาย และเป็นแม่แรงในการทำให้ไถนาได้
 |
| คราด |
คราด ใช้ในการย่อยดินให้เล็กลง และเก็บเศษหญ้าเศษฟาง และจะมีส่วนของแผ่นไม้หรือไม้กลมๆที่ช่วยปรับระดับหน้าดิน ให้เท่ากัน ซึ่งในที่นี้ขอเรียกว่าคราดปรับระดับ
 |
| ภาพแสดงการใช้ควายในการไถ |
